Program SP-TEST 1.10

SP-TEST 1.10

(Do pobrania na stronie: emisje-cyfrowe.sq9jxb-sq6mno.pl)

Jest to program logujący amatorskie łączności krótkofalarskie, z naciskiem na zawody organizowane w Polsce.

Założeniem było stworzenie programu zawierającego algorytmy polskich zawodów, przy jednoczesnej obsłudze protokołów CAT i łącznością z internetowymi klastrami typu DX-Cluster. Program nie wymaga instalacji. Wersja 1.10, w porównaniu do wersji 1.00 została wzbogacona o m.in.:

  • listę spotów;
  • mapę Świata;
  • kolorowanie mnożników i stacji dających dodatkowe punkty;
  • uzupełnianie podpowiedzi z pliku o otrzymane z SP-Dopalacza i łączności wcześniej zalogowanych;
  • możliwość wyboru czcionki dla okna logowania i dziennika;
  • skalowalność wszystkich okien z wyjątkiem „CW/Magnetofon”, poprzez zmianę ich szerokości;
  • inne usprawnienia sugerowane przez użytkowników i eliminację znalezionych błędów;

Pliki:

  • sp-test.exe – główny plik programu, niezbędny, ale i wystarczający do działania programu, po uruchomieniu tego pliku bez pozostałych, pojawią się informacje o nieznalezionych plikach podpowiedzi, konfiguracyjnych i z danymi PGA/DXC. Po ich zamknięciu, program należy skonfigurować od podstaw (zostaną utworzone pliki *.ini), a nowy plik logu zostanie utworzony pod nazwą current.log co umożliwi korzystanie z programu, jednak bez predefiniowanych podpowiedzi (wciąż będą jednak wyświetlały się te otrzymane z SP-Dopalacza i z wcześniej zalogowanych łączności). Brak informacji PGA/DXC spowoduje jednak niemożność wyświetlania spotów na mapie Świata i brak identyfikacji powiatów i gmin. Poza tymi niedogodnościami, program zadziała jako funkcjonujący poprawnie logger;
  • sp-dopalacz.exe – serwer programu, uruchomiony w sieci obecnie pod adresem 87.204.44.104, zawarty w katalogu jedynie dla celów poglądowych i testowych;
  • sp-sufler.exe – program wspomagający edycję plików podpowiedzi;
  • *.ini – pliki konfiguracyjne dla poszczególnych okien programu;
  • calls-*.txt – pliki podpowiedzi, dedykowane dla konkretnych zawodów;
  • master_sp.txt – przestarzała lista typu „master”, dla przyzwyczajonych, dane z tego pliku pokazują się w mniejszym oknie podpowiedzi;
  • current.log – plik przechowujący dane z aktualnie używanego loga;
  • dxc-dump.txt – plik do obsługi krajów, zawierający możliwie wszystkie prefiksy umożliwiające identyfikację stacji, z podaniem jej podstawowych danych i przybliżonym QTH-Locatorem;
  • dxc-list.txt – plik do obsługi zawodów typu SP-DX Contest, jest to skrócona wersja powyższego, zawierająca po jednym kraju w linijce (bez wszystkich możliwych prefiksów);
  • pga-list.txt – program zawierający i identyfikujący skróty PGA;
  • readme.txt – plik dokumentacji.

Zaczynamy – wybór zawodów

Okno pojawiające się przy starcie programu, umożliwia – przede wszystkim – skonfigurowanie własnego znaku, grupy i locatora. Następnie należy wybrać zawody. Wczytywanie zasad zawodów jest realizowane po kliknięciu w wybrane. Opcja „żucie szmat” zmienia wygląd okna logowania i dziennika, uruchamia identyfikację krajów DXC i wyświetlanie spotów również na mapie Świata. Okno to zawiera też, możliwe do wypełnienia wszystkie przydatne tagi dla formatu Cabrillo 3.0, a dodatkowo przestarzały tag CATEGORY, używany w polskich zawodach. Pola można wypełnić przed zawodami, lub w trakcie albo po ukończeniu, przywracając to okno poprzez menu.

Po wybraniu zawodów można rozpocząć zapisywanie nowego logu (poprzedni zostanie automatycznie zapisany w kopii zapasowej o nazwie np. „PGA-TEST-2015-12-20-123456.log” – tag zawodów, pobrany z pierwszej łączności logu, data i godzina zapisu). Druga opcją jest przywrócenie ostatnio zapisywanego logu (current.log). Ostatnią opcją jest wczytanie dowolnego logu, wygenerowanego – na przykład – jako kopia zapasowa.

Okno to może zostać wywołane powtórnie w każdym momencie z głownego menu: Plik/Logi…

Główne okno

Menu

Po wybraniu menu „Plik” mamy do wyboru:

  • powrót do okna początkowego (Logi…);
  • eksport do formatu Cabrillo 3.0 (z dodanym tagiem CATEGORY dla zachowania kompatybilności z polskimi zawodami);
  • eksport do pliku w formacie ADIF.

Menu „Okno” daje możliwość włączenia lub wyłączenia poszczególnych okien programu. Dodatkową opcją jest „Resetuj okna” – w wypadku „zgubienia” któregoś z nich, przywróci ona domyślne wielkości i pozycje okien, bazowane na aktualnej rozdzielczości monitora.

W „Pomocy” znajdziemy informacje o aktualnej wersji i – teoretycznie – skrót do pliku pomocy, który zmieniał się tak często, że został w końcu usunięty.

Menu kontekstowe tego okna pozwala zmienić rodzaj czcionki w tym oknie, włączyć boczne przyciski (Loguj, Spotuj i Wyczyść) oraz przypisać klawiszowi „+” z klawiatury numerycznej funkcję klawisza Enter.

Pola do obsługi łączności

W trakcie logowania, program sprawdza poprawność danych dla każdych zawodów, w wielu przypadkach uniemożliwiając zalogowanie nieprawidłowo przeprowadzonej łączności. W celu obejścia tego zabezpieczenia, należy skorzystać z guzika „Loguj” w bocznych przyciskach (włączanych w menu kontekstowym tego okna). Podczas prowadzenia łączności telegraficznej, przy podłączonym radio przez port CW, program automatycznie przechodzi do znanego np. z loggera N1MM trybu Enter Sends Message (ESM).

Pole „Znak” – tutaj wpisujemy znak korespondenta:

  • treść pola zaczyna być analizowana przez program po wpisaniu trzeciego znaku, w zawodach będzie to analiza pod kątem podpowiedzi stacji o podobnych znakach. Jeśli znak został zapisany w tabeli podpowiedzi z grupą, automatycznie wyświetli się on a odpowiednim polu;
  • naciśnięcie spacji lub tabulatora spowoduje przeniesienie kursora do okna QSO (lub RST, w trybie żucia szmat);
  • naciśnięcie klawisza Enter, w zależności od aktualnego stanu zapisania łączności i trybu pracy spowoduje:
    • jeśli pole jest puste, emisja ustawiona na CW, a port CW nieaktywny – brak reakcji;
    • jeśli pole jest puste, port CW aktywny i emisja ustawiona na CW, w trybie CQ nada makro dla klawisza F1. W trybie S&P nada makro przypisane dla ESM #1/S&P;
    • jeśli pole nie jest puste, emisja ustawiona na CW, a port CW nieaktywny – przeniesienie kursora do pola QSO;
    • jeśli pole zawiera mniej niż trzy cyfry/litery, przy emisji PH – błyśnie ostrzeżenie w tym polu, u kursor pozostanie na miejscu;
    • jeśli pole znak zawiera więcej niż dwie litery, emisja jest ustawiona na PH, a brakuje wymaganych w danych zawodach wpisów w polu QSO lub Grupa – błyśnie ostrzeżenie w polu do uzupełnienia i przeniesie się tam kursor;
    • jeśli pole znak zawiera więcej niż dwie litery, emisja jest ustawiona na CW a port CW jest aktywny, w trybie S&P nada makro „ESM #1/S&P”, a kursor przenie się w pole QSO. W trybie CQ nada makro „ESM #1/CQ” i kursor również znajdzie sięw polu QSO.

Pole „QSO” – tutaj wpisujemy odebrany numer łączności korespondenta:

  • Wpisanie litery spowoduje przejście kursora (i litery) do pola „Grupa”. Umożliwia to zapisywanie wymienianych danych bez konieczności używania klawisza tabulatora lub spacji. Przykłady:
    • Wpisanie ciągu „23ge01” w oknie QSO spowoduje zapisanie numeru „23” w tym polu, przejście do pola Grupa i zapisanie tam grupy „GE01”;
    • Wpisanie „px” w polu QSO, spowoduje natychmiastowe przejście do pola Grupy i tam zapisanie „PX”;
  • wciśnięcie klawisza Enter spowoduje:
    • jeśli pole jest puste, a numer QSO wymagany w danych zawodach – błyśnięcie ostrzeżenia w tym polu i pozostawienie tam kursora;
    • jeśli pole nie jest puste, a zawody wymagają podania grupy, przy jej braku – błyśnięcie ostrzeżenia w polu „Grupa” i przeniesienie tam kursora;
    • jeśli pola „QSO” i/lub „Grupa” zawierają niezbędne dane, a emisja ustawiona na PH (lub emisja CW, lecz port CW nieaktywny) – zalogowanie łączności;
    • jeśli pola „QSO” i/lub „Grupa” zawierają niezbędne dane, a emisja ustawiona na CW i port CW aktywny – w trybie CQ: nadanie makra „ESM #2/CQ” i zalogowanie łączności. W trybie S&P: nadanie makra ESM #2/S&P i oczekiwanie na ewentualne poprawki (ponowne wciśniecie klawisza Enter zaloguje łączność).

Pole „Grupa” – tutaj wpisujemy grupę podawaną przez korespondenta, lub zostaje ona tu wyświetlana z podpowiedzi. Okno to zachowuje się identycznie jak okno QSO, jedynym powodem ich rozdzielenia jest właśnie pozyskiwanie grupy automatycznie z podpowiedzi.

Poniżej znajdują się pola z niezbędnymi dla operatora danymi, odpowiadające polom „Znak”, „RST”, „QSO” i „Grupa”. Szybką edycję ich zawartości można zrealizować przez kliknięcie w odpowiednie pole z wciśniętym klawiszem Ctrl. Zmianę, dokonaną w wyświetlonym żółtym okienku, zatwierdzamy klawiszem Enter lub anlujemy klawiszem Esc.

Pola podpowiedzi

Po wpisaniu przynajmniej 3 liter lub cyfr w oknie „Znak” program zacznie analizować jego treść pod kątem podpowiedzi. Dla każdej ilości wpisanych tam znaków algorytm jest nieco inny, i stara się w pierwszej kolejności wyświetlać pasujące do fragmentu znaki stacji, następnie poprawiać najczęstsze błędy – drugą literę prefiksu, numer okręgu, literówkę w sufiksie.

W pierwszym, większym polu podpowiedzi, pojawią się znaki z plików dedykowanych dla danych zawodów, przygotowanych przez autora na podstawie list stacji biorących udział w danych zawodach po roku 2013. Taka tablica podpowiedzi w trakcie zawodów zostaje uzupełniana przez znaki wcześniej zalogowane, oraz otrzymane za pośrednictwem SP-Dopalacza. Program SP-Sufler pozwala we własnym zakresie uzupełniać pliki dla tych podpowiedzi, także automatycznie, z logów w formacie Cabrillo.

Drugie, mniejsze okno, korzysta z identycznego algorytmu wyszukiwania, jednak podpowiedzi tam wyświetlone są na podstawie pliku master_sp.txt, nieco przestarzałego i nieprzygotowanego pod kątem specyfiki danych zawodów zestaw znaków i grup, jednak powszechnie dotąd używanego.

Informacje

W polu informacji, po analizie znaku pojawią się informacje:

  • o duplikatach lub błędnych grupach;
  • o mnożniku;
  • o punktacji za QSO z daną stacją;
  • o gminie i powiecie – dla zawodów używających odpowiednich skrótów;
  • o kraju: CQZ, ITUZ i DXCC – w trybie żucia szmat;

Punktacja

Wyświetla aktualnie zdobyte punkty za QSO, ilość mnożników i obliczony na tej podstawie aktualny wynik. Program zalicza jedynie te łączności, które spełniają wymogi zawartych danych dla zawodów. Nie uwzględnia duplikatów. Aktualizacja punktacji następuje po każdym zalogowaniu, edycji lub usunięciu łączności.

Panel dolny

W panelu dolnym znajdziemy:

  • zegar podający czas UTC;
  • informację o trybie (S&P/CQ) w jakim aktualnie prowadzone są łączności (kliknięcie powoduje zmianę);
  • aktualne pasmo (kręcenie tam rolką myszy powoduje zmianę w górę lub dół);
  • aktualną emisję (kliknięcie powoduje zmianę);
  • aktualną częstotliwość (kliknięcie z wciśniętym klawiszem Ctrl spowoduje pojawienie się żółtego okienka pozwalającego wpisać dowolną, w kHz, zmianę zatwierdzamy Enterem lub anulujemy klawiszem Esc).

Kontrolki komunikacji

W prawym, górnym rogu znajdują się cztery kontrolki służące do informowania o aktualnym stanie połączenia z portem CAT (kontrolka CAT), serwerem DX-Clustera (DXC), serwerem CW-Skimmera (CWS) i serwerem SP-Dopalacza (SPD). Kolor zielony wskazuje połączenie, czerwony – jego brak. Kontrolki te działają także jako przyciski, pozwalające połączyć/rozłączyć się z powyższymi, bez potrzeby używania okna „Komunikacja”.

Boczne przyciski

Opcjonalne przyciski pojawią się poniżej kontrolek komunikacji, po wybraniu ich z menu kontekstowego:

  • Loguj – zapisuje w logu aktualną łączność, nawet jeśli dane nie spełniają wymagań dla zawodów;
  • Spotuj – wysyła do serwera SP-Dopalacza aktualnie wpisany znak wraz z częstotliwością i grupą. Tę samą funkcję pełni kombinacja klawiszy Ctrl+Enter;
  • Wyczyść – czyści pola Znaku, QSO i Grupy, w ten sam sposób co naciśnięcie klawisza Esc gdy nie jest nadawana telegrafia.

Okno Dziennika

Edycję łączności realizuje się przez podwójne kliknięcie w daną komórkę. Duplikaty w dzienniku są wskazywane na szaro. Menu kontekstowe tego okna pozwala na:

  • usunięcie zaznaczonego QSO;
  • ustawienie, czy kolejność zalogowanych łączności ma być rosnąca, czy malejąca;
  • zmianę czcionki dziennika.

Okno Komunikacji

Okno to pozwala na ustawienie i uruchomienie komunikacji programu z radiem i internetowymi serwerami typu klaster.

CAT

W tym miejscu ustawiamy sposób komunikacji programu z transceiverem. Po wyborze radia i ustawieniu portu do którego jest podłączone, uzyskujemy dostęp do specyficznych dla danych interfejsów opcji: numeru portu dla CI-V, i możliwości zasilania interfejsu poprzez piny RTS i DTR w przypadku Yeasu. W przypadku interfejsu „Icom (Default)”, po wpisaniu portu 04, program samoczynnie użyje „starszego” CATa. Z protokołów używanych przez FT-857 i FT-1000MP korzysta także kilkanaście innych modeli. Transceivery firmy Elecraft działają na interfejsie Kenwooda.

Pole interwał, służy do ustawienia interwału w milisekundach pomiędzy kolejnymi zapytaniami (tzw. polling). Wpisanie cyfry „0” spowoduje wyłączenie „pollingu”, z zachowaniem komunikacji do radia, a jeśli radio posiada opcję typu „CIV-Transceive” – także odbieranie danych z radia.

Podgląd transmisji wyświetlany jest w oknie po lewej, alfanumerycznie, lub w postaci szesnastkowej, w zależności od interfejsu. „TX:” oznacza dane wysłane do radia, „RX:” – dane odebrane.

DX Cluster i CW/DIGI Skimmer

Te dwa interfejsy obsługują połaczenia z serwerem DX Clustra i serwerem sieci typu RBN. W polach „Adres” wpisujemy adres lub IP serwera, pole port pozwala na ustawienie zdalnego portu używanego przez dany serwer. Pole „Żywotność” definiuje czas życia spota otrzymanego tą drogą. „Filtr SP” pozwala odfiltrować stacje spoza Polski, a „Filtr 80m” pozwala odfiltrować spoty o innych niż 80m pasmach. Spoty te wciąż będą pokazywał się w kontrolnych oknach komunikacji z serwerami, jednak nie będą dłużej analizowane przez program.

SP Dopalacz

W tym miejscu możemy skonfigurować połączenie z serwerem SP Dopalacza. Pole adres zawiera aktualny adres SPD, aktualnie jest to 87.204.44.104, i zapasowy 195.82.180.77. Port dla serwera SPD jest stały: 8666. Pole „Login” służy do obejścia logowania za pomocą aktualnego znaku, wpisanie tam alternatywnego loginu spowoduje zalogowanie nim. W wypadku braku wpisanego własnego znaku lub loginu, serwer SPD zaloguje użytkownika za pomocą pierwszych 8 znaków jego IP, np.: „123.567.” Po zmianie własnego znaku, nastąpi ponowne logowanie do SPD, z nowym znakiem.

SP Dopalacz jest usługą podobną do realizowanej przez DX Cluster, nie obwiązują na nim jednak reguły tego ostatniego, a jego celem jest szybkie i łatwe przekazywanie między użytkownikami informacji o stacjach z Polski, nie tylko podczas zawodów. Tzw. self-spotting, czyli spotowanie samego siebie, również jest dopuszczalne, o ile regulaminy zawodów nie stanowią inaczej. Jeśli użytkownik jest podłączony, jest w trybie S&P i ma otwarty port CAT, program automatycznie spotuje każde zalogowane przez niego QSO (wraz z grupą, bez numeru QSO). Spotować do SPD można także przy użyciu kombinacji Ctrl+Enter. Wymiana spotów przez SP Dopalacz poprawia jakość i ilość podpowiedzi (dane otrzymane z SPD uzupełniają główną tablicę podpowiedzi), umożliwia także zidentyfikowanie i barwne przedstawienie przez program mnożników i stacji specjalnych w zawodach SP.

Okno CW/Magnetofon

Okno to obsługuje sposób nadawania telegrafii (obsługa fonii została tymczasowo w wersji 1.10 wyłączona). Nadawanie makr możliwe jest po otwarciu portu CW.

Na górze okna zostaje wyświetlana treść aktualnie nadawana, postęp sygnalizowany jest zaczernianiem kolejnych znaków. W lewym, górnym rogu znajdują się sygnalizatory PTT (zielony) i kluczowania (czerwony). „Ogony” PTT – zabezpieczające końcówkę mocy – przed rozpoczęciem i po zakończeniu kluczowania wynoszą 50ms.

Poszczególne przyciski F1-F10 reprezentują klawisze klawiatury, edycję makr realizuje się przez kliknięcie przycisku z wciśniętym klawiszem Ctrl. Osobnej konfiguracji należy dokonać dla trybów CQ i S&P, wypełniając pojawiające się żółte okienka – po ustawieniu w oknie logowania właściwego trybu. Podobnie postępuje się z makrami dla trybu ESM, którego działanie zostało objaśnione w temacie okna głównego.

Makra mogą zawierać komendy:

  • #OWN – podanie własnego znaku;
  • #RST – podanie własnego RST;
  • #OSQ – podanie własnego numeru łączności;
  • #EXC – podanie własnej grupy;
  • @… – zmiana WPM na w trakcie nadawania makra, np. @30 spowoduje przestawienie wartości WPM do 30, do następnej zmiany lub zakończenia nadawania.

Poniżej znajduje się miejsce gdzie można przygotować do wysłania dowolny tekst i nadać go klawiszem Enter. W lewym dolnym rogu znajduje się pole do ustawienia domyślnego WPM i – jeśli port CW jest inny niż port CAT – przycisk otwierający ten port.

W menu kontekstowym tego okna znajdziemy:

  • „Port CAT = Port CW” – pozwalający sparować port telegrafii z portem CAT;
  • „Ustawienia portu CW” – dostępne gdy podłączony jest odrębnie od CATa;
  • „Robię QSO Enterami (ESM)” – włączanie trybu „Enter Sends Message” (w wersji 1.10 opcja ta jest włączona na stałe);
  • „Monitor” – pozwalający na odsłuchanie nadawanego sygnału wprost z komputera;
  • „Zamień 9 na N w RST” – pozwalający nadawać RST w postaci np. „5NN” zamiast „599”;
  • „Skasuj 0 z QSO” – pozwalający nadawać numer QSO bez początkowych zer.

Pozostałe opcje są w wersji 1.10 niedostępne.

Bandmapa

Obsługa bandmapy w założeniu jest bardziej płynna i intuicyjna niż w innych loggerach, choć pozbawiona narazie wielu opcji i skrótów klawiaturowych tam spotykanych. Obecnie obsługiwane są pasma od 160m do 23cm. Bandmapę powiększa się i zmniejsza poprzez kręcenie kółkiem myszy, przewijać można „przeciągając” (przytrzymanie lewego klawisza myszy i ruch w górę lub w dół).

Kolory spotów oznaczają:

  • czarny – stacja z którą nie przeprowadzono jeszcze łączności w danej emisji;
  • szary – duplikat;
  • niebieski – stacja będąca niezaliczonym dotychczas mnożnikiem;
  • zielony – stacja przyznająca większą niż inne ilość punktów.

Wielkość czcionki spota jest proporcjonalna do pozostałego jej „czasu życia”. Standardową wielkość czcionki, jak w pozostałych oknach można zmienić skalując okno przez rozciągniecie go z poziomie.

Na bandmapie są także umieszczane stacje własnoręcznie logowane/spotowane w trybie S&P, nawet przy odłączonych klastrach internetowych, czas życia takiego spotu to 15 minut. Umożliwia to w pracy non-assissted szybkie ominięcie stacji znalezionych niedawno, lub powrót to tej, z którą łączności nie udało się przeprowadzić.W menu kontekstowym mamy do dyspozycji opcje „Mocny zoom” – zwiększający reakcję na ruch kółkiem myszy, oraz „Emisja wg bandplanu” – pozwalająca przypisywać spotom emisję automatycznie według ich częstotliwości, o ile nie została podana w spocie.

Lista spotów

Okno ze standardową listą spotów uzyskanych z klastrów internetowych, jeśli zostanie kliknięty spot którego czas życia dobiegł końca, program ustawi zaokrągloną częstotliwość wyświetloną na tej liście.

Mapa Świata

Okno to w wersji 1.10 uzyskuje funkcjonalność jedynie w trybie „żucia szmat”. Pokazuje odebrane spoty, oraz wpisywany znak w uśrednionym miejscu (różna dokładność dla różnych krajów) nadawania. Algorytm ich pozycjonowania oparty na danych z pliku dxcc-dump.txt, przygotowanego z pomocą aktualnej listy DXCC, Loggera32 i DX Atlasu.

Skróty klawiaturowe

  • Esc – przerwanie nadawania CW lub czyszczenie pól Znak, QSO, Grupa i przejście do pola Znak.
  • F1 – przejście do trybu CQ i nadanie makra F1;
  • Shift+F1 – powrót na częstotliwośc CQ, przejście do trybu CQ i nadanie makra F1, użyteczne przy szybkim wyskoczeniu po spota;
  • F2-F10 – nadanie odpowiednich makr CW;
  • Ctrl+Enter – wysłanie spota na serwer SP-Dopalacza;
  • PageUp – zwiększenie o 3 WPM;
  • Ctrl+PageUp – przejście na psamo wyżej;
  • PageDn – zmniejszenie o 3 WPM;
  • Ctrl+PageDn – przejście na psamo niżej;
  • Ctrl+D – usunięcie ostatniego QSO, bez zapisywania do pliku, w celu cofniecia, należy przywrócić log;
  • Ctrl+O – zmiana znaku operatora, efekt ten sam co kliknięcie we włąsny znak z wciśniętym klawiszem Ctrl;
  • Alt+Q – Powrót na częstotliwość CQ;
  • Alt+U – Ustawienie aktualnej częstotliwości jako CQ i przejście w tryb CQ.

Dodane w 1.20 BETA 03.01.2016:

  • aplikacja ustawia się w wysokim priorytecie, co powinno poprawić stabilnośc nadawania CW;
  • w trybie ESM s&P, Enter w pustym polu QSO spowoduje wysłanie makra ESM#1/S&P (gdzie powinno być po prostu #OWN);
  • zmieniono sposób wyboru zawodów.